Dünya genelinde 771 milyon kişi okuma yazma bilmiyor

Dünya genelinde üçte ikisini bayanların oluşturduğu 771 milyon kişi hala okuma yazma bilmiyor. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) bilgilerine nazaran, son 50 yılda dünya genelinde bilhassa genç nüfusta okuryazarlık oranı kayda paha ölçüde artış gösterdi. Fakat bu ilerlemeye karşın 2020’de dünya genelinde 771 milyon yetişkinin okuryazar olmadığına dikkat çekildi. Bu sayının üçte ikisini bayanlar oluşturuyor.

OKURYAZARLIK ORANLARINDA ARTIŞ

UNESCO İstatistik Enstitüsü’nün yayımladığı datalar son yıllarda okuryazarlık oranında uygunlaşan grafiğe işaret ediyor.

İstatistikler, 15 yaş üstünde dünya genelindeki okuryazarlık oranının 1990’da yüzde 74, 2000’de yüzde 81, 2010’da yüzde 84 ve 2020’de yüzde 87 düzeyine yükseldiğini ortaya koyuyor.

SAVAŞIN YIKIMLARI OKURYAZAR ORANINI ETKİLİYOR

Veriler, dünya genelindeki savaşların öğrencilerin okula gitme oranlarını olumsuz etkilediğini gösteriyor.

Buna nazaran Afganistan, Yemen ve Ukrayna’da yaşanan savaşlar nedeniyle milyonlarca insan, yerinden çıkmak zorunda kaldı.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğine (BMMYK) nazaran, Afganistan’da bu yıl 700 bin, son yıllarda ise yaklaşık 5,5 milyon kişi konutlarını terk etmek zorunda kaldı. Ukrayna’da da savaştan etkilenen 7,1 milyon kişi konutlarını terk ederken, 2 binden fazla okul hasar gördü ve 200’den fazla okul da yıkıldı.

Tüm bu sayıların tahsil sürecindeki öğrencileri direkt etkilediği vurgulandı.

Yayımlanan araştırmada Kovid-19 nedeniyle ortaya çıkan olumsuz sonuçlara da yer verildi. Buna nazaran eğitim süreci aksayan 24 milyon kişinin tahsil sürecine dönemeyeceği iddia ediliyor. Bu şahısların 11 milyonluk kısmının de kız çocukları ve genç kızlar olacağı öngörülüyor.

AFRİKA VE GÜNEY ASYA BÖLGESİNDE ORANLAR DÜŞÜK SEVİYEDE

UNESCO İstatistik Enstitüsü’nün dataları, bilhassa Afrika ve Güney Asya ülkelerindeki düşük okur-yazarlık sayılarını ortaya koyuyor.

Buna nazaran Sahraaltı Afrika, dünya genelinde yüzde 34 ile en yüksek okuma yazma bilmeyen kişi oranına sahip bölge.

Okuma-yazma bilmeyenlerin oranı, Güney Asya ülkelerinde yüzde 27, Avrupa ülkelerinde yüzde 1, Latin Amerika ve Karayipler’de yüzde 6 düzeyinde.

Okula iştirakin düşük olması da okuryazarlık oranını da olumsuz etkiliyor. Sahraaltı Afrika ülkelerindeki çocuk ve gençlerin eğitim faaliyetlerine iştirak oranı epey düşük.

Afrika kıtasındaki ülkelerde 6 ile 11 yaş ortasındaki her 5 çocuktan en az biri okula gitmiyor. Yaş aralığı 12 ile 14 ortasında olanlarda ise bu oran her üç çocuktan biri.

KADINLARDA OKURYAZARLIK ORANI DAHA DÜŞÜK

Dünya genelinde bayan okuryazar sayısının erkeklere oranla daha az olması dikkati çekiyor. Son yıllardaki datalara nazaran, genç bayanlar, okuma yazma bilmeyenlerin yüzde 59’unu oluşturuyor.

Orta ve Doğu Asya, Avrupa, Kuzey Amerika, Latin Amerika ve Karayipler’de bayan ve erkek okuryazar ortasındaki fark azken Kuzey Afrika, Batı ve Güney Asya ile Sahraaltı Afrika’da cinsiyetler ortasındaki okuryazarlık oranları farkı daha fazla.

Okuryazar oranının en düşük olduğu ülkelerde kız çocukları erkeklere nazaran daha dezavantajlı pozisyonda bulunuyor. Sahraaltı Afrika ülkelerinde 6 ile 11 yaş aralığında yaklaşık 9 milyon kız çocuğu eğitimden yoksunken, erkeklerde bu sayı 6 milyon civarında.

İstatistikler, 15 yaş ve üzeri bayanların okuryazarlık oranı bu bölgelerde hayli düşük olduğunu ortaya koyuyor. Buna nazaran 15 yaş üzeri bayanların en düşük olduğu ülkeler; yüzde 37 ile Afganistan, yüzde 22 ile Çad, yüzde 31 ile Mali, yüzde 35 ile Güney Sudan.

DÜNYA OKUMA YAZMA GÜNÜ

UNESCO, 1967’de 8 Eylül’ün Dünya Okuma Yazma Günü olarak kutlanmasına karar verdi. Her yıl 8 Eylül’de kutlanan Dünya Okuma Günü’nde bireylerin ve toplumların okuryazarlığının ehemmiyetinin vurgulanması ve bahisle ilgili problemler hakkında farkındalık yaratılması emeliyle çeşitli faaliyetler düzenleniyor.

Bu yılki Dünya Okuma Yazma Günü, dünya çapında “Okuryazarlık Öğrenme Alanlarını Dönüştürmek” teması altında kutlanıyor. Bu yılki gayeler doğrultusunda UNESCO herkes için kaliteli, eşitlikçi ve kapsayıcı eğitim sağlamak için okuma yazmayı öğrenme alanlarının temel değerini tekrar düşünmek için bir fırsat yaratmayı hedefliyor.